Noutbuk Ekranını Necə Seçməli? Əsas Göstəricilərin İzahı

Noutbuk seçərkən çox vaxt prosessor, RAM və SSD kimi texniki xüsusiyyətlərə diqqət yetiririk. Halbuki noutbukla gündəlik işləyərkən ən çox istifadə etdiyimiz komponent məhz ekrandır. Ekranın ölçüsü, çözünürlüğü, panel texnologiyası, yenilənmə tezliyi, parlaqlığı və toxunma dəstəyi həm görüntü keyfiyyətinə, həm də istifadə rahatlığına birbaşa təsir edir.

Noutbukların texniki xüsusiyyətlərində FHD, WUXGA, WQXGA, 2.8K, IPS, OLED, TN, 60Hz, 144Hz, Touchscreen və 300 nit kimi müxtəlif ifadələrə rast gəlmək mümkündür. Bu göstəricilərin hər biri ekranın fərqli xüsusiyyətini izah edir. Bəs onların mənası nədir və noutbuk seçərkən hansı göstəricilərə daha çox diqqət etməliyik?

Noutbuk ekranının ölçüsü necə hesablanır?

1 düym 2,54 santimetrə bərabərdir. Buna görə 15.6 düymlük ekranın diaqonalı təxminən 39,6 sm (15.6 x 2.54=39.624) , 14 düymlük ekranın diaqonalı isə təxminən 35,6 sm-dir (14x2.54=35.56).

Lakin eyni diaqonal ölçüyə malik ekranların eni və hündürlüyü görüntü nisbətindən asılı olaraq fərqlənə bilər. Məsələn, müasir noutbuklarda geniş yayılmış 16:10 ekranlar 16:9 ekranlarla müqayisədə eyni diaqonalda daha hündür görüntü sahəsi təqdim edir.

FHD, WUXGA, WQXGA və 2.8K nə deməkdir?

Bu ifadələr ekranın çözünürlüyünü(ekranın təsvir ölçüsünü), yəni ekranda yerləşən piksel sayını göstərir.

FHD və Full HD eyni anlayışdır və 1920 × 1080 piksel çözünürlüyünü ifadə edir. Bu standart uzun müddətdir noutbuklarda geniş istifadə olunur və internet, ofis proqramları, film izləmək və gündəlik işlər üçün kifayət qədər aydın görüntü təqdim edir.

WUXGA adətən 1920 × 1200 piksel çözünürlükdür. FHD ilə müqayisədə şaquli istiqamətdə daha çox pikselə malikdir və çox vaxt 16:10 görüntü nisbətindən istifadə edir. Bu xüsusiyyət sənədlərlə, cədvəllərlə və veb səhifələrlə işləyərkən əlavə şaquli sahə yaradır.

WQXGA isə 2560 × 1600 piksel çözünürlük təqdim edir. Daha çox piksel sayına görə görüntü FHD və WUXGA ilə müqayisədə daha detallı olur. Xüsusilə 16 düymlük noutbuklarda bu çözünürlüğə tez-tez rast gəlinir.

2.8K isə noutbuklarda əsasən 2880 × 1800 piksel kimi çözünürlüklərlə təqdim olunur. Bu tip ekranlar daha yüksək detal və görüntü kəskinliyi istəyən istifadəçilər üçün nəzərdə tutulur.

Yüksək çözünürlük görüntünün daha detallı olmasına imkan versə də, hər istifadəçi üçün mütləq ən yüksək çözünürlüğü seçmək lazım deyil. Gündəlik işlər üçün FHD və WUXGA kifayət edə bilər, dizayn, multimedia və yüksək görüntü keyfiyyəti tələb edən işlərdə isə WQXGA və 2.8K daha uyğun ola bilər.

IPS, OLED və TN ekranlar arasında fərq nədir?

Ekranın çözünürlüğü ilə yanaşı panel texnologiyası da görüntü keyfiyyətinə ciddi təsir edir. Noutbuklarda əsasən IPS, OLED və TN panellərə rast gəlinir.

IPS panellər geniş baxış bucaqları və daha stabil rəng görüntüsü ilə tanınır. Ekrana müxtəlif bucaqlardan baxdıqda görüntünün keyfiyyəti və rəngləri TN panellərlə müqayisədə daha yaxşı qorunur. Buna görə IPS ekranlar həm iş, həm multimedia, həm də gaming noutbuklarda geniş istifadə olunur.

OLED panellər isə hər pikselin ayrıca işıq yarada bilməsi ilə fərqlənir. Bu texnologiya xüsusilə dərin qara rənglər və yüksək kontrast təqdim edə bilir. Filmlərə baxmaq, foto və video ilə işləmək və yüksək görüntü keyfiyyəti istəyən istifadəçilər üçün OLED ekranlar maraqlı seçimdir.

Liquid Retina ekran nədir?

Liquid Retina Apple-ın yüksək piksel sıxlığına və dəqiq görüntüyə malik LCD ekranları üçün istifadə etdiyi ekran adlandırmasıdır. Bu ekranlar əsasən MacBook Air kimi modellərdə qarşımıza çıxır. Liquid Retina ekranlarda yüksək çözünürlük sayəsində mətnlər daha kəskin, şəkillər isə daha detallı görünür.

Liquid Retina ekranların mühüm xüsusiyyətlərindən biri geniş rəng diapazonu və yaxşı rəng dəqiqliyidir. Apple-ın bəzi MacBook modellərində bu ekranlar True Tone texnologiyasını da dəstəkləyir. True Tone ətrafdakı işıq şəraitinə uyğun olaraq ekranın rəng temperaturunu avtomatik tənzimləyərək görüntünün daha təbii görünməsinə kömək edir.

Burada Liquid Retina ilə OLED-i eyni anlayış hesab etmək olmaz. Liquid Retina konkret olaraq Apple-ın ekran texnologiyasına verdiyi addır və onun arxasında istifadə olunan panel növü modeldən asılıdır. Məsələn, MacBook Air modellərində Liquid Retina ekran istifadə olunur, MacBook Pro modellərində isə daha yüksək kontrast və lokal qaraltma imkanları ilə fərqlənən Liquid Retina XDR ekranlara rast gəlinir.

Liquid Retina XDR isə daha yüksək parlaqlıq, yüksək kontrast və HDR məzmun üçün daha geniş görüntü imkanları təqdim edir. Buna görə foto, video və digər vizual məzmunla peşəkar işləyən istifadəçilər üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir.

60Hz, 120Hz, 144Hz və 165Hz nədir?

Hz (Hertz) ekranın bir saniyə ərzində neçə dəfə yeniləndiyini göstərir. 60Hz ekran saniyədə 60 dəfə, 144Hz ekran isə saniyədə 144 dəfə yenilənə bilir.

60Hz gündəlik istifadə, ofis proqramları, internet və film izləmək üçün kifayət edir. Daha yüksək yenilənmə tezliyi isə xüsusilə sürətli hərəkətlərin olduğu oyunlarda və digər dinamik görüntülərdə daha axıcı görüntü yarada bilər.

Gaming noutbuklarda 120Hz, 144Hz, 165Hz və daha yüksək tezlikli ekranlara tez-tez rast gəlirik. Lakin yüksək Hz göstəricisinin faydasını görmək üçün kompüterin də kifayət qədər yüksək kadr sürəti təqdim edə bilməsi vacibdir.

Burada çözünürlük və Hz göstəricisini qarışdırmamaq lazımdır. Məsələn, 1920 × 1080 144Hz ekran həm FHD çözünürlüğə, həm də 144Hz yenilənmə tezliyinə malikdir. Birinci göstərici görüntünün detal səviyyəsini, ikinci isə ekranın yenilənmə sürətini ifadə edir.

Touchscreen ekran nədir?

Touchscreen ekran barmaqla toxunmaqla menyuları açmaq, səhifələri sürüşdürmək, şəkillərlə işləmək və digər əməliyyatları həyata keçirməyə imkan verir. Stylus dəstəyi(elektron qələm) olan modellərdə isə qeyd aparmaq, rəsm çəkmək və müəyyən yaradıcı işləri birbaşa ekran üzərində yerinə yetirmək mümkündür.

Lakin toxunma ekranı hər istifadəçi üçün vacib xüsusiyyət deyil. Noutbuk əsasən masa arxasında istifadə olunacaqsa, standart ekran kifayət edə bilər. Daha interaktiv istifadə, təqdimatlar, qeyd aparmaq və planşet kimi istifadə üçün isə Touchscreen funksiyası əlavə rahatlıq yarada bilər.

Ekran parlaqlığı nədir və nit nə deməkdir?

Məsələn, 250 nit parlaqlığa malik ekran qapalı məkanda gündəlik istifadə üçün kifayət edə bilər. 300 nit və daha yüksək parlaqlıq isə müxtəlif işıq şəraitlərində daha rahat görüntü təmin edə bilər.

Noutbuku açıq havada, pəncərənin qarşısında və ya işıqlı mühitdə istifadə edirsinizsə, daha yüksək parlaqlıq xüsusilə faydalıdır. Ekranın parlaqlığı aşağı olduqda güclü xarici işıq görüntünün daha çətin seçilməsinə səbəb ola bilər.

Bununla belə, yüksək nit göstəricisi avtomatik olaraq ekranın bütün digər xüsusiyyətlər baxımından daha yaxşı olduğu anlamına gəlmir. Panel texnologiyası, rəng dəqiqliyi, kontrast və əksolma xüsusiyyətləri də görüntü keyfiyyətinə təsir göstərir.